Dönüşüm az sayfa sayısı ve oldukça yalın, akıcı anlatımıyla kolay okunabilen bir uzun öykü. Bu bağlamda bakıldığında yüzeysel olarak oldukça basit fakat çevirmenin ön sözde bahsettiği gibi görünüşteki yalınlığına karşılık, değim yerindeyse öyle kolay yutulur lokma değil. Kafka değişen yaşam ve toplum şartlarında bir bireyin içinde bulunduğu kozadan sıyrıldığında, gerçekleştirdiği dönüşümün toplum tarafından nasıl karşılandığını gözler önüne seriyor.

Dönüşüm: Senin, benim hikayem…

Baş karakterimiz Gregor Samsa, Babasının yıllar önce iflas etmesinden dolayı çırak olarak başladığı iş hayatında yavaş yavaş yükselerek pazarlamacı durumuna gelmiştir. Devamlı olarak şehirden şehire yolculuk edip üzerine düşen görevi yerine getirmek için yorulmadan çalışmaktadır. Kendisiyle aynı işi yapanlardan farklı olarak işine çok daha fazla özveri göstermek zorundadır. Ailesi, patronundan borç almıştır ve Gregor’un tek istediği bu borcu ödeyebilecek parayı denkleştirene kadar bu yaşama katlanmaktır. Bir yandan bu amaç doğrultusunda çalışırken diğer yandan ailesinin tüm sorumluluğu da omuzlarındadır.

Bir sabah uyandığında Gregor Samsa kendini olduğundan daha farklı bulur. Genişleyen gövdesi, sayısız ince bacakları ve garipleşen sesiyle baştan aşağı bir dönüşüm geçirmiştir. Saatine baktığında iş seyahati için treni kaçırdığını anlar. Bu alışılmadık duruma başta ailesi olmak üzere iş yerinden onu sormaya gelen müdür de şaşırır. Tedirginlik içerisinde konuşmalar, bağrışmalar derken Gregor Samsa kapıda belirir. Dönüşümün farkında mıydı?

Önceleri bu dönüşümün geçici olduğunu ve düzelmesi için zaman verilmesini düşündüler. Tüm bu zaman kapsamında ise onu yalnız bırakmak en iyisiydi. Onu görmeye tahammülleri yoktu çünkü. Başlarda kız kardeşi onun için endişelenmişti, onun hangi yemeği beğenip hangisini beğenmediğini öğrenmek için çabalamıştı. Odası temizler, onu düşünüp yaşamını kolaylaştırmaya çalışırdı. Bir gece, artık daha fazla sabredemeyip onun gitmesi gerektiğini düşündü ve herkes ona katıldı…

Bir benzerlik fark ettiniz mi? Yoksa size çok mu benziyor? Sana, bana, sokakta ayakkabı boyayan çocuğa ya da özel üniversitelerde okuyan, altlarında son model arabalarla gezen insanlara… Gregor Samsa toplum içinde fark gözetmeksizin her bireyin yaşadığı hayatı yaşıyor. Çalışmak zorunda. Hepimiz sorundayız çünkü alternatif bir yol yok. Okumak için ailelerin yaptığı yatırımın karşılığını vermek, kuracağımız geleceği oluşturmak sonrasında da kurduğumuz ailenin geleceğini sağlamak için bir birey çalışmak zorundadır. her birimiz işleyen bu çarkın dişlileriyiz ve kimsenin bir aksaklığa tahammülü yok.

Uzunca bir süre Gregor konuşamasa da kendini ifade etmeye çalışmıştı ama nafile. Toplumdan farklılaşmanın cezası toplumdan uzak durmaktı. Kız kardeşinin bu kadar çabasından sonra ona dayanamaması ve içinde bir tür nefrete dönüşen duygularda, aslında en sevdiklerimizin bize karşı ne kadar ani değişim gösterebileceklerinin kanıtı.

Toplum gibi düşün, onun gibi ol, dediği gibi yaşa! Farklılıklara en sevdiklerimizin bile tahammülü olmaz. Farklı olduklarını gördükleri an, yalnız kalırsın…

Kitap adı: Dönüşüm
Orijinal adı: Die Verwandlung
Yazar: Franz Kafka
Çeviri: Ahmet Cemal
Yayınevi: Can Yayınları
Sayfa: 102
Baskı: 2017
Tür: Öykü